[ جلد اوّل ] خطبه هاى اميرمؤمنان على عليه السلام خطبهء 1 در اين خطبه از ستايش خداوند ، آفرينش جهان ، فرشتگان ، و گزينش انبيا ، بعثت پيامبر صلى الله عليه و آله و از قرآن و احكام شرع و حج سخن به ميان آمده است . هرگز كنه ذاتش درك نشود ستايش مخصوص خداوندى است كه ستايشگران از مدحش عاجزند و حسابگران زبردست نعمتهايش را احصا نتوانند كرد ، و كوشش كنندگان هر چند خويش را خسته كنند حقّش را ادا نتوانند نمود ؛ هم اوست كه افكار بلند ژرف انديش ، كنه ذاتش را درك نكنند . و غوّاصان درياى علوم و دانشها ، دستشان از پى بردن به كمال هستيش كوتاه گردد ، يعنى آن كس كه براى صفاتش حدّى نيست و اوصاف كمالش را توصيف نتوان كرد ، و براى ذاتش وقتى معيّن ، و سرآمدى مشخّص نتوان نمود ، مخلوقات را با قدرتش آفريد ، بادها را با رحمتش به حركت درآورد ، و اضطراب و لرزش زمين را به وسيلهء كوهها ، آرامش بخشيد . نخست شناسايى خدا سرآغاز دين ، معرفت اوست ، و كمال معرفتش تصديق ذات او ، و كمال تصديق ذاتش ، توحيد و شهادت بر يگانگى اوست ، و كمال توحيد و شهادت بر يگانگيش اخلاص است ، و كمال اخلاصش آن است كه وى را از صفات ممكنات پيراسته دارند ، چه اين‌كه هر صفتى گواهى مىدهد كه غير از موصوف است و هر موصوفى شهادت مىدهد كه غير از صفت است ، آن كس كه خداى را ( به صفات ممكنات ) توصيف كند